wat het doet in het lichaam en waarom het vaak ontbreekt
Omega 3 vetzuren spelen een essentiële rol in het lichaam van de kat. Ze zijn betrokken bij de gezondheid van de huid en vacht, maar ook bij ontstekingsregulatie, het immuunsysteem, de hersenen en de gewrichten. Katten kunnen deze vetzuren niet zelf aanmaken en zijn volledig afhankelijk van wat zij via hun voeding binnenkrijgen.
Voor katten zijn vooral de omega 3 vetzuren EPA en DHA van belang. Deze vetzuren komen van nature vrijwel uitsluitend voor in mariene bronnen, zoals vette vis en visolie. Plantaardige omega 3, zoals ALA uit lijnzaad, kan door katten nauwelijks worden omgezet en levert daarom weinig bijdrage.
De werking van omega 3 in het kattenlichaam
Omega 3 vetzuren worden ingebouwd in celmembranen. Ze bepalen mede hoe soepel cellen zijn en hoe goed zij onderling signalen kunnen doorgeven. In de huid dragen ze bij aan een sterke barrièrefunctie. Dit helpt de huid om vocht vast te houden en beschermt tegen uitdroging, irritatie en overmatige gevoeligheid.
EPA en DHA hebben daarnaast een regulerende invloed op ontstekingsprocessen. Ze sturen de aanmaak van eicosanoïden, signaalstoffen die ontstekingsreacties kunnen versterken of juist afremmen. Bij voldoende beschikbaarheid verschuift dit evenwicht richting herstel en stabiliteit.
Deze werking is goed beschreven binnen de veterinaire voedingswetenschap en vormt de basis voor het gebruik van omega 3 bij onder andere huidproblemen, gewrichtsklachten en chronische laaggradige ontstekingen bij katten.
Het effect op huid en vacht
De kwaliteit van de vacht wordt direct bepaald door de conditie van de huid. Wanneer de huid goed gevoed is, functioneren de haarzakjes optimaal. De haren groeien gelijkmatiger, blijven elastischer en breken minder snel. Dit resulteert in een vacht die soepeler aanvoelt, beter glanst en minder snel samenpakt.
Bij een tekort aan omega 3 verandert deze balans. De huid kan droger of juist onrustiger worden, wat zich uit in schilfering, een trekkerig gevoel of verhoogde gevoeligheid. De vacht verliest dan vaak glans, voelt doffer aan en kan sneller vervilten of klitten. Dit zijn geen oppervlakkige cosmetische veranderingen, maar zichtbare signalen van een verstoorde vetzuurhuishouding in de huid.
Katten die uitsluitend brokken eten
Bij katten die alleen brokvoeding krijgen, wordt regelmatig een onevenwichtige vetzuursamenstelling gezien. Veel brokvoedingen bevatten relatief veel omega 6 vetzuren en weinig effectief beschikbare omega 3. Omega 6 vetzuren zijn noodzakelijk, maar werken ontstekingsbevorderend wanneer zij langdurig overheersen ten opzichte van omega 3.
Daarnaast zijn omega 3 vetzuren gevoelig voor verhitting en oxidatie. Tijdens het productieproces van brokken kan een deel van deze vetzuren beschadigd raken, waardoor de biologische beschikbaarheid afneemt. Dat betekent dat de hoeveelheid omega 3 die het lichaam daadwerkelijk kan benutten lager kan zijn dan op basis van het etiket wordt verwacht.
Wetenschappelijke studies laten zien dat een langdurige disbalans tussen omega 6 en omega 3 kan bijdragen aan laaggradige ontstekingsprocessen, die zich onder andere kunnen uiten in huid- en vachtproblemen.
Meer dan alleen de vacht
Hoewel omega 3 vaak wordt geassocieerd met huid en vacht, reikt de werking verder. DHA speelt een belangrijke rol in de hersenen en het zenuwstelsel en ondersteunt cognitieve functies. EPA draagt bij aan een evenwichtige immuunrespons en helpt ontstekingsprocessen in het hele lichaam te reguleren.
Bij oudere katten wordt omega 3 onder andere onderzocht in relatie tot gewrichtscomfort en cognitieve veranderingen. Bij katten met chronische aandoeningen wordt het vaak ingezet als ondersteunende voedingsstof, altijd als onderdeel van een bredere voedingsmatige benadering.
Niet elke zalmolie is automatisch geschikt
Hoewel visolie een belangrijke bron van omega 3 kan zijn, is niet elke zalmolie automatisch passend voor katten. Bij de keuze is het belangrijk om te letten op de herkomst van de olie, de zuiverheid en de stabiliteit. Oxidatie vermindert niet alleen de werkzaamheid, maar kan ook belastend zijn voor het lichaam.
Daarnaast is de verhouding en de hoeveelheid EPA en DHA van belang. Een product kan visolie bevatten, maar toch onvoldoende effectieve omega 3 leveren voor het beoogde doel. Ook toevoegingen, bewerkingswijze en opslag spelen hierbij een rol. Wil je mijn favoriet weten? stuur een pb.
Wat dit praktisch betekent
Omega 3 werkt niet acuut. Het wordt geleidelijk ingebouwd in celmembranen en dit proces kost tijd. Veranderingen in vachtstructuur, huidconditie en algemene uitstraling worden meestal pas zichtbaar na enkele weken tot maanden van consequente ondersteuning.
Het toevoegen van omega 3 is geen vervanging van een passende basisvoeding, maar kan een waardevolle aanvulling zijn wanneer die basis onvoldoende voorziet, zoals regelmatig het geval is bij katten die uitsluitend brokken eten.
Omega 3 vetzuren zijn essentieel voor de kat en vervullen een fundamentele rol in de gezondheid van huid en vacht, maar ook in het functioneren van het lichaam als geheel. Omdat katten deze vetzuren niet zelf kunnen aanmaken en commerciële voedingen, met name brokken, hier vaak beperkt in voorzien, kan gemakkelijk een tekort of disbalans ontstaan.
Door bewust te kijken naar de vetzuurvoorziening ondersteun je niet alleen een mooie vacht, maar draag je bij aan een beter functionerend lichaam op meerdere niveaus.
